Hreinsiferill

Hreinsiefni

Óhreinindi

Efni

Staðlar

Atvinnugreinar

Staðlar, hreinleiki, prófanir

Í þýska staðlinum 8592 er hreinsiaðferðum raðað niður eftir ákveðnu flokkunarkerfi (líkt skipuriti). Þeim er raðað niður eftir tegund áraunar og gefið ákveðið númer.

Staðlar sem gefa leiðbeiningar um hreinsiaðferðir eru ekki margir. Einungis aðferðir sem hafa verið í notkun í lengri tíma hafa verið staðlaðar. Má þar nefna: Háþrýstihreinsun með vatni (DIN EN 1829), hreinsun með basískum hreinsiefnum (DIN 65079), hreinsun með leysiefnum (DIN 65078, LN 2970), blásturshreinsun (DIN 65468), rafhreinsun (DIN 65473), blástur með hita/loga (DIN 32529). Nýlegar aðferðir einkum frá Bandaríkjunum hafa ekki verið settar inn í evrópska staðla.

Útkoma hreinsunar, þ.e. er árangur hreinsunar hefur verið staðlaður fyrir nokkrar aðferðir. T.d. ljósmyndir af yfirborði málma, fyrir húðun, sem hægt er að bera saman (DIN 55928, ISO 8501-8504). Sumir staðlar mæla með yfirborðsmælingum t.d. dropaprófi til að fá úr skorið að nægjanleg fita hafi verið fjarlægð. En þessar prófanir eiga ekki við allar aðferðir.

Einnig þarf að huga að öryggismálum við notkun tækjabúnaðar. Þau þurfa að vera samkvæmt stöðlum (pr EN 12921).

Niðurstaðan er sú að þýskir og evrópskir staðlar koma að takmörkuðu gagni þegar kemur að því að velja hreinsiaðferð sem þarf að standast ákveðnar kröfur fyrirtækis.

Yfirlit yfir helstu staðla um hreinsun hluta (2001):

Þessir staðlar eru til á ensku og þýsku ekki íslensku.

Skilgreining á hreinleika

Skilgreining á magni óhreininda eða hreinleika er ekki fyrir hendi í þýskum eða evrópskum stöðlum. Í staðlinum DIN 55928 er talað um undirbúning yfirborðs á stálvirki. En ekki er hægt að nota þá skilgreiningu fyrir hreinsun á hlutum. Amerískir staðlar eru með skilgreiningar á hreinleika og viðeigandi hreinsiaðferðir upp að vissu marki.
ASTM (Bandarísk stofnun um prófanir og prófunarefni) setur fram margar prófunaraðferðir sem eiga að kanna gæði hreinsiaðferða við ákveðnar aðstæður. Í flestum tilfellum er hreinleiki hluta ekki metinn, heldur hvort áframhaldandi vinnsla (t.d. húðun, málun eða líming) standist kröfur. Ameríski herinn notar staðalinn MIL-STD 1246C um mat á hreinleika. Í staðlinum er gengið út frá magni af ákveðnum óhreinindum á ákveðnu yfirborði eða rúmmáli. Einingar fara eftir tegund óhreininda (þ.e. fjöldi agna, magn eða stærð flatar). Einingarnar eru þessar:

MIL-STD-1246 X, Y, Z stig

X: Hreinleiki miðað við fjölda agna samkvæmt töflu. Gefin er upp fjöldi óífrænna agna á einingu af yfirborði.
Y: Lýsing á hreinleika fyrir órokgjarnar leifar. Miðað við töflu, magn á fleti, fjöldi á rúmmálseiningu.
Z: Annar kostur um stig hreinleika miðað við einn eða fleiri þætti í eftirfarandi lista.

PAC: Hlutfall óhreininda á yfirborði í prósentum.
PC: Fjöldi agna samkvæmt töflu um fjölda agna fyrir hreinleika
CVCM: Uppsöfnuð rokgjörn efni samkvæmt ASTM E595
VCM: Rokgjörn efni, ákveðinn munur frá ASTM E595, yfirlit um prófanir
NTU: Mæling styrkleika lausnar út frá ljósdreifingu, einingar skv. töflu, fyrir vökva
TML: Heildartap af magni samkvæmt ASTM E595

Prófanir til að meta hreinleika eru skyldubundnar. Þessi staðall og viðeigandi stig hreinleika er settar fram miðað við mjög háar kröfur, þar sem þær eru miðaðar meðal annars fyrir flug- og geimtækni. Það er ekki mælt með að nota þessa staðla fyrir hefðbundna framleiðslu því þær prófanir sem eru notaðar eru mjög dýrar.

Prófanir og greiningaraðferðir: